Toen België nog een unitaire staat was, had je de RVA, de rijksdienst voor arbeidsvoorziening als centrale speler rond tewerkstelling. De hoofdtaak van de RVA nu is het toekennen en controleren van werkloosheidsuitkeringen. Vroeger waren ze ook bevoegd voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleidingen.Vandaar dat de naam enigszins verwarrend is, aangezien de RVA vandaag slechts in zeer beperkte mate bevoegd is voor arbeidsvoorziening enkel voor de federale tewerkstellingsmaatregelen, die via de RVA worden uitgevoerd.
De RVA was lange tijd ook voor die aspecten van “arbeidsvoorziening” bevoegd, tot ze bij de Staatshervorming van 1989 overgeheveld werden naar de gewesten (arbeidsbemiddeling) en de gemeenschappen (beroepsopleidingen).
In Vlaanderen zijn beide bevoegdheden samengebracht in de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding), in Wallonië in de Forem (le service public wallon de l'emploi et de la formation), in de Duitstalige gemeenschap in de ADG (Arbeitsamt der Deutschsprachigen Gemeinschaft). In Brussel is het opgesplitst: Actiris is bevoegd voor arbeidsbemiddeling (zowel voor Nederlands- als Franstaligen), terwijl de VDAB bevoegd is voor Nederlandstalige beroepsopleidingen, de instelling Bruxelles Formation voor Franstalige beroepsopleidingen.
De Brusselse Dienst voor Arbeidsbemiddeling (BGDA), de Brusselse tegenhanger van de VDAB, kreeg een nieuwe naam: Actiris. De naamsverandering gaat gepaard met een grondige reorganisatie. VDAB breidt zijn samenwerking met de vernieuwde BGDA verder uit. Door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt werkt VDAB intensiever samen met Le FOREM. Er worden confederale arbeidsbemiddelingsteams opgericht. Doel: komaf maken met de 'grens' tussen Vlaamse jobs en Waalse werklozen.
Je moet je altijd inschrijven bij de tewerkstellingsdienst waar je gedomicilieerd bent:
Indien je in Vlaanderen woont, dan moet je je inschrijven bij de VDAB.
Indien je in Wallonië woont, dan moet je je inschrijven bij Le Forem.
Indien je in de Duitstalige regio van België woont, dan moet je je inschrijven bij de AGD.
Indien je in Brussel woont moet je je inschrijven bij Actiris.
Na je officiële inschrijving, heb je steeds de mogelijkheid om je bij ACTIRIS in te schrijven als vrij werkzoekende. Deze inschrijving is 3 maanden geldig, en kan nadien verlengd worden. Hierdoor kan je gebruik maken van de diensten die ACTIRIS te bieden heeft.
Indien je beroep wil doen op VAPH (Vlaams agentschap voor personen met een handicap) moet je gedomicilieerd zijn in Vlaanderen of in Brussel (als je nederlandstalig bent).
Dus tot aan de overgang van tewerkstelling personen met een handicap naar VDAB vielen de “BTOM” onder VAPH, een gemeenschapsbevoegdheid, want welzijn. Voor de Franstaligen in Wallonië heb je AWIPH (Agence Wallonne pour l'intégration de personnes handicapées), de tegenhanger van VAPH en in Brussel heb je dan: Le Service Phare est compétent pour recevoir les demandes des personnes handicapées francophones domiciliées sur le territoire de la Région de Bruxelles-Capitale.
Vroeger zat tewerkstelling personen met een handicap bij VAPH (gemeenschapsbevoegdheid), nu bij de VDAB (gewestbevoegdheid). Hoe zit dat dan met Brusselse Vlamingen?
We bekijken twee interessante parlementaire vragen:
1) 4 december 2008 Vraag om uitleg van de heer Paul Delva tot de heer Frank Vandenbroucke, viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de taken van de werkwinkels in Brussel
antwoord minister: Op 23 januari 2008 werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de gespecialiseerde trajectbepalings-en begeleidingsdienst, De Werklijn en VDAB, in verband met de trajectwerking voor Nederlandstalige personen uit het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest met een arbeidshandicap. Deze samenwerkingsovereenkomst heeft tot doel de goede werking van de Gespecialiseerde Trajectbepalings- en Begeleidingsdienst (GTB) en De Werklijn voor de Nederlandstalige personen met een arbeidshandicap uit het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest te garanderen. Werkzoekenden met een arbeidshandicap, die zich inschrijven bij ACTIRIS en die nood hebben aan gespecialiseerde trajectbegeleiding kunnen worden begeleid door De Werklijn. Personen met een indicatie van arbeidshandicap die begeleid worden door De Werklijn, kunnen ook ingeschreven worden bij de VDAB in functie van een aanvraag voor gespecialiseerde oriëntering bij een gespecialiseerde arbeidsonderzoeksdienst, al dan niet gespecialiseerde opleiding, of bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen voor personen met een arbeidshandicap.
De Werklijn maakt ook deel uit van het partnerschap van het netwerk van de lokale werkwinkel in Brussel. Vanaf deze maand, november 2008, zal De Werklijn tevens een permanentie houden in de Brusselse Werkwinkel.
2) 29 maart 2007 Vraag om uitleg van de heer Steven Vanackere tot de heer Frank Vandenbroucke, viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de overheveling van de tewerkstelling van mensen met een handicap van het VAPH naar de VDAB
Vraag: Er zijn verschillende aspecten aan dit probleem. De trajectbegeleiding, de begeleiding van personen met een handicap naar tewerkstelling, is in de huidige regeling een gewestbevoegdheid. Voor het Vlaamse Gewest staat ATB Vlaams-Brabant, een dienst erkend door de VDAB, hiervoor in. In het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest is dat de Werklijn, een vzw erkend door de BGDA. Voor Brusselse mensen met een handicap werken deze samen omdat ATB een verplichte sluis is om te kunnen werken in een beschutte werkplaats of om tot een bijzondere beroepsopleiding te worden toegelaten. De Werklijn begeleidt, ATB attesteert. ATB verzorgt daarenboven de begeleiding van mensen, die op de mutualiteit staan of die een uitkering krijgen wegens van een arbeidsongeval of een beroepsziekte. De Werklijn heeft immers enkel een erkenning voor mensen die beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt Tot hiertoe is er geen probleem en het zou in de toekomst ook geen problemen mogen meebrengen, ware het niet dat vandaag alles gebeurt onder de hoede en de financiering van het VAPH.
Met andere woorden, als straks het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap niet meer bevoegd zou zijn, betekent dat dan dat de financiering ook zou wegvallen en vernauwen – en dat is niet stout bedoeld – naar een gewestelijk niveau.
Naast de kwestie van de trajectbegeleiding is er nog een tweede probleem. De tewerkstellingsondersteunende maatregelen vallen vandaag volledig onder de bevoegdheid van het VAPH. Dat betekent dat een werknemer die een aangepaste werkomgeving nodig heeft, waarbij de werkgever bijvoorbeeld een investering moet doen om het voor een blinde mogelijk te maken een telefooncentraletelefooncentrale te bedienen, daarvoor steun kan aanvragen bij het VAPH. Zijn werkgever, ook al is die gevestigd in Brussel of Wallonië, zal hiervoor subsidiëring ontvangen. De steun is dus gerelateerd aan de persoon en niet aan de plaats waar hij werkt. Uiteraard wordt dit problematisch als de bevoegdheid naar een gewestelijke instelling wordt overgeheveld.
Een laatste onderdeel gaat over de beschutte werkplaats. In het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest wordt door het VAPH één beschutte werkplaats betoelaagd. Ze dreigt haar betoelaging te verliezen als het VAPH zijn bevoegdheid kwijt speelt en overdraagt aan een gewestelijke instantie.
Mijnheer de minister, hoe denkt u deze operatie te voleindigen met behoud van de huidige service aan de Brusselse werkzoekenden met een handicap? U moet dat niet alleen doen. U kunt daarvoor desgevallend samenwerken met anderen, eventueel met uw collega’s binnen de Vlaamse Regering of van andere regeringen om een antwoord te bieden. Hoe zult u de persoonsgebonden rechten van de werkzoekende garanderen binnen een gewestelijk instituut? Hoe zal er in de toekomst voor gezorgd worden dat Brusselaars met een handicap, die kiezen voor een dienstverlening vanuit de Vlaamse gemeenschap, er ook ten volle van kunnen
genieten? Hoe denkt u de toekenning van tewerkstellingsondersteunende
maatregelen voor de werknemer met een handicap in de toekomst te regelen? Is er al
een oplossing uitgewerkt voor de beschutte werkplaats in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, die vandaag betoelaging ontvangt vanuit het VAPH?
Antwoord minister: Mijnheer Vanackere, mevrouw Roex wees er al op en u weet natuurlijk dat de instellingen van de Vlaamse Gemeenschap en van het Vlaamse Gewest gefusioneerd zijn. Dit heeft tot gevolg dat de instellingen van de Vlaamse overheid niet louter als gemeenschaps- of als gewestinstellingen kunnen worden beschouwd. Ze kunnen gelijktijdig zowel gemeenschaps- als gewestbevoegdheden uitoefenen, afhankelijk van de opdrachten die ze van het Vlaams Parlement of van de Vlaamse Regering krijgen. De VDAB vormt daarvan een mooi voorbeeld. De VDAB verzorgt immers gelijktijdig zowel de arbeidsbemiddeling, hetgeen een gewestbevoegdheid is, als de beroepsomscholing en -vorming, hetgeen een gemeenschapsbevoegdheid is.
Anders gesteld, wegens de fusie in Vlaanderen bestaan er bij de Vlaamse overheid geen loutere gemeenschaps- en gewestinstellingen. Dat heeft tot gevolg dat een louter bestuurlijke overheveling, zoals de overheveling van sommige bevoegdheden van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap of VAPH, naar de VDAB, de bevoegdheden van de Vlaamse overheid in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest niet wijzigt, noch de uitoefening ervan beïnvloedt. Voor wat de persoonsgebonden rechten betreft van de Brusselse personen met een handicap die blijven kiezen voor een dienstverlening vanuit de Vlaamse Gemeenschap, wordt de continuïteit dus gewaarborgd.
Voor de volledigheid wens ik u mee te geven dat de bestuurlijke overheveling waarop uw vraag om uitleg; Vanzelfsprekend dient de VDAB over een decretale machtiging te beschikken om deze bevoegdheid te kunnen uitoefenen. Die werd opgenomen in artikel 5, paragraaf 1, ten 5e, van het decreet van 7 mei 2004 tot oprichting van het publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding. In dat artikel wordt bepaald dat de VDAB instaat voor: ten eerste, het toekennen van tegemoetkomingen ter ondersteuning van de inschakeling op de arbeidsmarkt van de ingeschreven erkende personen met een handicap, ten tweede, het verzorgen van de trajectbegeleiding, de beroepsoriëntering, de beroepsopleiding en het verlenen van de toegang tot de gesubsidieerde tewerkstelling in de beschutte werkplaatsen, en ten derde het erkennen en subsidiëren van organisaties die instaan voor het verzorgen van trajectbegeleiding. De VDAB heeft dus ook de decretale machtiging om dit te doen.
Ook inzake de beschutte werkplaats gaat het louter om een bestuurlijke reorganisatie, waarbij niet langer het VAPH, maar het Subsidieagentschap voor Werk en Sociale Economie voortaan instaat voor de subsidiëring. Ik verwijs hiervoor naar artikel 79, paragraaf 1 van het decreet van 23 december 2005 houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2006 en naar de artikelen 54 en verder van het besluit van de Vlaamse Regering van 17 november 2006 tot aanpassing van de regelgeving met betrekking tot de integratie op de arbeidmarkt van personen met een handicap binnen het beleidsdomein Werk en Sociale Economie.
Dus: Vlamingen en Brusselse Nederlandstaligen met een arbeidshandicap kunnen terecht bij VDAB, Brusselse Franstaligen kunnen terecht bij Service bruxellois francophone des Personnes handicapées en Walen met een handicap kunnen terecht bij AWIPH.
De maatregelen zijn ook anders bij AWIPH en VDAB. Bij AWIPH heb je volgende maatregelen:
Prime à l'intégration
Prime au tutoral en entreprise
Maintien à l'emploi (prime de compensation et aménagement de poste en entreprise)
Intervention dans les frais de déplacement au lieu de travail
Prime aux travailleurs indépendants
Aménagement du poste de travail pour les travailleurs indépendants
Le recrutement dans les services publics
Als je wilt weten hoe die eruit zien:
http://www.awiph.be/documentation/publications/infos_particulieres/fiches+emploi.html
De franstalige Brusselaars kunnen terecht bij Service bruxellois francophone des Personnes handicapées voor volgende maatregelen: